Bij de meeste stellen die bij mij binnenkomen, speelt het probleem al jaren. Vaak heeft een van beiden al eens voorgesteld om hulp te zoeken, en is dat uitgesteld tot na de zomer of tot de verbouwing klaar was. De vraag wanneer relatietherapie zinvol is, komt dan pas echt op tafel als het flink knelt. Zelf spreek ik liever van relatiecoaching, omdat therapie klinkt alsof er iets ziek is. Voor de vraag maakt dat niet uit.
Ik ben Anne de Jong, relatiepsycholoog, en ik werk al ruim dertig jaar met stellen. Aan een paar signalen kun je merken dat het tijd is. En soms past een andere vorm van hulp beter dan coaching.
Wanneer is relatietherapie zinvol? Zes signalen
Het is tijd voor relatiecoaching als jullie steeds in dezelfde ruzie belanden, of als het stil is geworden tussen jullie en jullie elkaar niet meer opzoeken. Het eerste herkent iedereen. Het tweede wordt vaak onderschat, omdat het rustig lijkt in huis.
Dit zijn signalen die ik in mijn praktijk steeds weer tegenkom:
- Jullie ruzies gaan over steeds andere onderwerpen, maar ze lopen telkens op dezelfde manier af.
- Jullie praten bijna alleen nog over de planning, de kinderen en de boodschappen.
- Een van jullie trekt zich terug zodra het spannend wordt, en de ander gaat dan harder aandringen.
- De intimiteit is verdwenen en het lukt niet om daar samen over te praten.
- Er is iets gebeurd waar jullie niet overheen komen, zoals een affaire of een groot verlies.
- Een van jullie denkt er af en toe over om weg te gaan.
Eén signaal dat al maanden aanhoudt, is reden genoeg om hulp te zoeken. Het hoeft niet eerst te escaleren.
Waarom stellen vaak te lang wachten
Stellen wachten vaak te lang omdat hulp zoeken voelt als toegeven dat de relatie mislukt is, terwijl het patroon tussen hen intussen steeds vaster komt te zitten. Er zit vaak schaamte onder. Veel mensen denken dat een goede relatie vanzelf zou moeten gaan, en dat hulp iets is voor stellen die er echt slecht aan toe zijn.
Daarnaast is het gewoon spannend om in coaching te gaan. Je weet niet of je de juiste coach hebt gevonden of het bij jullie wel erg genoeg is, en het voelt kwetsbaar. Dat begrijp ik goed. Ik zeg er wel bij:
“Veel stellen gaan pas zo’n vijf jaar nadat de eerste klachten begonnen in coaching. Dat is zonde. Hoe eerder je ontrafelt wat er tussen jullie gebeurt, hoe minder er gezegd is wat pijn doet.”
Vaak wil een van beiden eerder hulp dan de ander. De partner die twijfelt, hoopt dat het na een drukke periode vanzelf beter wordt. Soms gebeurt dat ook. Maar als dezelfde ruzie na een jaar nog steeds terugkomt, lost tijd het niet meer op.
Een stel dat na een jaar komt, heeft meestal minder te herstellen dan een stel dat tien jaar heeft gewacht. Voor dat tweede stel is het meestal ook niet te laat, al vraagt het meer tijd.
Wanneer heeft relatietherapie of relatiecoaching zin?
Relatiecoaching heeft zin zodra jullie allebei willen begrijpen wat er tussen jullie gebeurt, ook als een van jullie twijfelt of het nog goed komt. Jullie motivatie mag verschillen, zolang jullie allebei bereid zijn om naar je eigen aandeel te kijken.
Ook als jullie twijfelen of jullie samen verder willen, kan het helpen. Wie begrijpt wat er misloopt, kan een beter besluit nemen. Dat kan betekenen dat jullie er samen weer voor gaan, of dat jullie met respect uit elkaar gaan.
Dit voorbeeld is samengesteld uit meerdere stellen en niet herleidbaar naar één stel.
Sanne en Ruben zijn twaalf jaar samen en hebben twee kinderen. Ruben komt met de armen over elkaar binnen. Hij vindt dat ze geen hulp nodig hebben, want ze hebben nooit ruzie. Sanne zegt dat dat klopt, en dat ze zich al jaren eenzaam voelt naast hem.
In de gesprekken wordt zichtbaar wat er onder die rust zit. Sanne is gestopt met vragen om aandacht, omdat ze elke keer teleurgesteld werd. Ruben merkte daardoor niets meer en dacht dat het goed ging. Na een paar sessies zegt hij: “Ik dacht dat stil rustig betekende.” Daar begint het eigenlijke werk.
Hoe zo’n traject verloopt, van de intake tot het laatste gesprek, lees je in Hoe werkt relatiecoaching? Alles wat je wilt weten voor je begint.
Wanneer heeft relatietherapie of relatiecoaching geen zin, of is andere hulp nodig?
Relatiecoaching heeft weinig zin als een van jullie al besloten heeft te stoppen en alleen meegaat om dat te laten zien, en het is niet de goede hulp bij geweld of ernstige psychische klachten. Een goede coach zegt dat dan ook eerlijk.
Heeft een van jullie het besluit al genomen, zeg dat dan in het eerste gesprek. Coaching kan jullie nog steeds helpen om op een goede manier uit elkaar te gaan, zeker als er kinderen zijn. Het werkt alleen niet als de ander denkt dat jullie aan de relatie werken.
Een geheime affaire die doorloopt, maakt coaching ook onmogelijk. Zolang een van beiden iets achterhoudt wat de relatie direct raakt, praten jullie langs elkaar heen. Dan moet dat eerst op tafel.
Bij geweld of bedreiging is relatiecoaching niet de plek om te beginnen. Veiligheid gaat voor. Bel in dat geval Veilig Thuis op 0800-2000. Dat is gratis en je kunt er anoniem advies vragen. Bij een verslaving of ernstige psychische klachten is daarnaast individuele hulp nodig, via de huisarts of een psychotherapeut. Relatiecoaching kan daar goed naast lopen, zodat jullie samen leren omgaan met wat er speelt.
Twijfel je welke vorm van hulp bij jullie past, lees dan Relatiecoach, relatietherapeut of relatiepsycholoog: welke hulp past bij jullie?
De eerste stap
De eerste stap is samen uitspreken dat jullie hulp willen, en daarna een kennismakingsgesprek plannen met een coach. In dat eerste gesprek kijken jullie of de aanpak past en of het klikt, en vertelt de coach wat hij of zij ziet.
Het onderwerp aansnijden is voor veel mensen het lastigste deel. Begin bij wat jij merkt, zonder verwijt. “Ik merk dat we steeds dezelfde ruzie hebben en dat maakt me verdrietig” landt beter dan “jij luistert nooit”. Wil je partner niet mee, dan kun je ook alleen beginnen. Als jij anders gaat reageren, verandert de interactie tussen jullie mee.
Een gewoon traject bestaat bij de meeste stellen uit zes tot twaalf sessies. Wie intensiever wil werken, kan ook kiezen voor een retraite, een paar dagen achter elkaar met een coach. Sommige stellen beginnen thuis, met een online programma waarin ze samen gesprekken voeren aan de hand van opdrachten.
Wat jullie samen leren, hebben jullie de rest van jullie relatie. Liefde kun je leren, ook als het nu vastzit.
