Wie hulp zoekt voor de relatie, komt online verschillende namen tegen: relatiecoach, relatietherapeut, relatiepsycholoog en relatiepsychotherapeut. Stellen vragen mij regelmatig wat het verschil is, en of ze bij de verkeerde terecht kunnen komen. De titels zeggen minder dan je zou denken.
Ik ben Anne de Jong, relatiepsycholoog, en ik werk al ruim dertig jaar met stellen. In mijn praktijk zie ik dat de keuze voor de juiste hulp meer afhangt van de werkwijze dan van het bordje op de deur.
Wat doet een relatiecoach, relatietherapeut of relatiepsycholoog?
Een relatiecoach, relatietherapeut, relatiepsycholoog of relatiepsychotherapeut helpt stellen om vastgelopen patronen te doorbreken en weer contact met elkaar te maken. Het verschil zit vooral in de opleidingsachtergrond. Een relatiepsychotherapeut is daarnaast ook de aangewezen hulp voor stellen bij wie psychiatrische problematiek speelt.
De relatiecoach of relatietherapeut
Een relatiecoach en een relatietherapeut doen hetzelfde werk. Ze begeleiden stellen bij wat er tussen hen misloopt, met de nadruk op de interactie: wat jullie bij elkaar oproepen en waar dat vandaan komt. Welke titel iemand gebruikt, zegt weinig. Het gaat om de methodiek, en die hangt af van de opleiding en achtergrond van de persoon. Vraag daarom altijd wat iemands achtergrond is en hoe hij of zij werkt.
Soms denken mensen dat een coach alleen kijkt naar vaardigheden en acties. Dat beeld klopt niet. Daarover zeg ik:
“Een coach gebruikt ook het verleden en de oude pijn, en helpt je daarmee verder. Je blijft alleen niet hangen in het verleden, je krijgt ook nieuwe vaardigheden aangereikt.”
De relatiepsycholoog
Een relatiepsycholoog is een psycholoog die zich heeft gespecialiseerd in relaties, en heeft doorgaans een universitaire opleiding psychologie gedaan. De titel psycholoog is in Nederland niet beschermd. Wie zich Psycholoog NIP noemt, heeft altijd een universitair diploma psychologie (NIP). Door die opleiding is er veel kennis van hechting en psychische klachten. Dat helpt om in te schatten wanneer een van beiden daarnaast andere hulp nodig heeft.
De relatiepsychotherapeut
Een relatiepsychotherapeut werkt met stellen vanuit een opleiding tot psychotherapeut. De titel psychotherapeut is beschermd: wie die titel gebruikt, moet ingeschreven staan in het BIG-register. Daarnaast is een relatiepsychotherapeut er ook voor stellen bij wie psychiatrie een rol speelt, bijvoorbeeld als een depressie of een trauma de relatie zwaar belast.
Verschil in aanpak en focus
Hulpverleners verschillen vooral in hun methodiek, en die verschilt per persoon meer dan per titel. Twee relatiecoaches kunnen heel anders werken, net als twee relatietherapeuten.
Sommige hulpverleners richten zich vooral op communicatie. Ze leren jullie hoe je een gesprek voert zonder verwijt en hoe je naar elkaar luistert. Dat kan veel opleveren, zeker als jullie vooral in het praten vastlopen.
Anderen kijken eerst naar wat jullie allebei meenemen uit het verleden. Waarom de een zo fel reageert als de ander afstand neemt, bijvoorbeeld, of waar de neiging vandaan komt om dicht te klappen.
In mijn eigen werk combineer ik hechting, het verleden, waarden, interactie met nieuwe vaardigheden en acties. Voor mij gaat bewustwording hand in hand met nieuwe vaardigheden.
Er zijn ook hulpverleners die werken met een vaste methode, met een duidelijk omschreven aantal stappen. Voor sommige stellen is dat prettig, omdat het houvast geeft.
Ook in vorm en tempo verschillen hulpverleners. De meesten werken met losse sessies, verspreid over een paar maanden. Sommigen bieden daarnaast intensievere vormen aan, zoals een hele dag of een retraite van een paar dagen. Andere stellen werken eerst thuis aan de hand van een online programma en gaan daarna in gesprek met een coach. Welke vorm past, hangt af van jullie vraag en van hoeveel tijd jullie erin willen steken.
Wanneer kies je wat?
Bij de meeste relatieproblemen kunnen jullie bij elk van deze hulpverleners terecht, zolang de werkwijze bij jullie past en het klikt. Lopen jullie vast in ruzies of in stilte, dan is dat een vraag voor een goede relatiecoach, relatietherapeut, relatiepsycholoog of relatiepsychotherapeut.
Er zijn een paar situaties waarin het wel uitmaakt. Heeft een van jullie een depressie, een angststoornis, een verslaving of een andere psychische klacht die zwaar op de relatie drukt, dan is daarnaast individuele hulp nodig. Dat loopt meestal via de huisarts, en soms is een relatiepsychotherapeut de beste plek. Bij geweld of bedreiging gaat veiligheid voor. Neem dan contact op met Veilig Thuis via 0800-2000.
Ook na een affaire of als een van jullie twijfelt of hij of zij nog wil blijven, kunnen jullie bij al deze hulpverleners aankloppen. Vraag dan wel of de hulpverlener ervaring heeft met die situatie. Herstel na vreemdgaan vraagt om iemand die het verdriet van de een en de schuld van de ander allebei serieus neemt, zonder partij te kiezen.
Dit voorbeeld is samengesteld uit meerdere stellen en niet herleidbaar naar één stel.
Femke meldt zich aan omdat het thuis steeds vaker misgaat. Arjan is prikkelbaar, slaapt slecht en trekt zich ’s avonds terug achter zijn laptop. Femke denkt dat hij op haar is uitgekeken. In de intake vertelt Arjan dat hij al maanden nauwelijks kan opbrengen om naar zijn werk te gaan. Ik zie iemand die op is.
Ik adviseer Arjan om naar de huisarts te gaan en hulp voor zichzelf te zoeken. Ondertussen blijf ik met hen allebei werken aan hun dynamiek. Femke leert zien dat zijn terugtrekken uit uitputting komt en niets zegt over hoeveel hij van haar houdt. Arjan leert op tijd aan te geven wanneer het hem te veel wordt. Zo vinden ze samen een goede manier om met deze periode om te gaan, en raken ze elkaar niet kwijt terwijl hij herstelt.
Wanneer het tijd is om hulp te zoeken, lees je in Wanneer naar relatietherapie of een relatiecoach?
Waar let je op bij het kiezen van hulp?
Let vooral op hoe iemand werkt en of jullie je er allebei veilig voelen. Deze vragen helpen bij het kiezen:
- Welke opleiding heeft deze persoon gedaan?
- Hoeveel jaar werkt hij of zij al met stellen, en hoeveel stellen ziet hij of zij?
- Kijkt de hulpverlener ook naar jullie geschiedenis, of vooral naar communicatie en vaardigheden?
- Staat hij of zij aan de kant van jullie allebei?
- Welke vormen worden er aangeboden, zoals losse sessies, een retraite of een online programma?
- Wat kost een sessie, en hoeveel sessies zijn gebruikelijk?
Bij mij bestaat een traject meestal uit zes tot twaalf sessies. Wat relatiecoaching kost en of je iets vergoed kunt krijgen, lees je in Wat kost een relatietherapeut of relatiecoach, en wordt het vergoed?
Daarnaast is de klik heel belangrijk. Heb je het idee dat de hulpverlener vooral een van jullie begrijpt, zoek dan verder. Durft de coach jullie allebei aan te spreken op je eigen aandeel, dan zit je meestal goed.
Ga als het kan samen naar de kennismaking. De hulpverlener ziet dan hoe jullie met elkaar omgaan, en jullie merken allebei of het klikt. Komt een van jullie eerst alleen, zeg dat dan meteen. Een goede hulpverlener houdt er rekening mee dat de ander er niet bij is en kiest geen kant op basis van één verhaal.
Wees ook alert als iemand snelle oplossingen belooft. Patronen die jaren hebben bestaan, verdwijnen niet in twee gesprekken. Een goede hulpverlener is eerlijk over wat haalbaar is, en zegt het ook als hij of zij denkt dat jullie bij iemand anders beter op je plek zijn. Zo’n doorverwijzing laat zien dat er goed naar jullie gekeken is.
Vergelijkingstabel
Relatiecoach en relatietherapeut staan in de tabel samen in één kolom. Binnen elke groep werken mensen wel verschillend, dus de tabel geeft een globaal beeld.
