Relatietherapie kost in Nederland een variabel bedrag per sessie, en er is geen enkele regel die bepaalt waar jij in die bandbreedte gaat zitten. Geen vastgesteld tarief, geen zorgverzekeraar die meekijkt, geen beroepsgroep die een richtlijn afgeeft.
Dat is aantrekkelijk en ongemakkelijk tegelijk. Aantrekkelijk, omdat je je eigen prijs bepaalt. Ongemakkelijk, omdat je klanten alles zelf betalen en dat merk je in elk kennismakingsgesprek.
Ik ben Anne de Jong, relatiepsycholoog, ik werk ruim vijfentwintig jaar met stellen en ik leid relatiecoaches op. Hieronder staat wat er in de markt gevraagd wordt, waarom die bedragen zo uiteenlopen, wat je eraan overhoudt en wat je vraagt als je net begint.
Wat vragen relatietherapeuten en relatiecoaches in Nederland?
Het gangbare tarief voor relatietherapie en relatiecoaching kent richtbedragen en geen vaste grenzen: naar beneden en naar boven zitten er uitschieters.
Aan de bovenkant vragen coaches vaak méér dan therapeuten, en dat verbaast mensen. Therapeut klinkt officiëler, dus je zou het omgekeerde verwachten. Er zijn twee verklaringen. Een coach rekent altijd 21 procent btw, terwijl een deel van de therapeuten vrijgesteld is, dus bij hetzelfde nettobedrag staat er op de factuur van een coach een kwart meer. En coaches zitten niet vast aan wat registers en verzekeraars als gangbaar beschouwen, waardoor de bovenkant van hun markt verder doorloopt.
Waarom de tarieven zo ver uiteenlopen
Vier factoren verklaren het grootste deel van het verschil tussen twee praktijken die op papier hetzelfde doen.
- Btw. De saaiste factor met de grootste uitwerking. Coaching valt onder 21 procent btw. Voor therapie kan een vrijstelling gelden, maar die hangt af van je opleiding en registratie en niet van het woord op je website. Over een traject van acht gesprekken scheelt dat een flink bedrag voor je klant, en niets voor jezelf.
- Sessieduur. Die loopt in de praktijk van 60 tot 120 minuten, met 75 tot 90 minuten als meest voorkomende keuze. Een praktijk die een bepaald tarief vraagt voor anderhalf uur zit per uur anders dan een praktijk die hetzelfde vraagt voor een uur. De duurste oogt goedkoper. Voor relatiewerk is een uur bovendien krap, want er zitten twee mensen die allebei aan bod moeten komen.
- Ervaring en specialisatie. Wie na een psychologiestudie nog jaren investeerde in systeemtherapie, EFT of IBCT rekent doorgaans meer dan iemand die net begint. Dat verschil is groter dan in veel andere coachvakken.
- Regio. In de Randstad liggen de tarieven hoger dan in Drenthe. Dat zit in de huur van een praktijkruimte en in wat de markt er betaalt.
Coach, therapeut of psycholoog: welk pad geeft welk verdienmodel?
De drie routes verschillen minder in wat je met stellen doet dan in hoe je aan klanten komt en of je btw rekent.
- Relatiecoach. Vrij beroep, geen registratie verplicht, altijd 21 procent btw. Je bepaalt je eigen tarief en de bovenkant ligt hoog, maar je hebt geen verwijzers. Alles komt uit je eigen zichtbaarheid, je netwerk en je website.
- Relatietherapeut. Ook een vrij beroep, maar met registers als het RRN die eisen stellen aan opleiding en praktijkervaring. Dat levert vindbaarheid op en soms gedeeltelijke vergoeding via aanvullende verzekeringen, wat de drempel voor je klant verlaagt. Daar staat tegenover dat je tarief zich wat meer voegt naar wat die registers gangbaar vinden.
- Psycholoog of systeemtherapeut in de ggz. Hier lopen wel vergoede trajecten, via een diagnose en een verwijzing. Partnergesprekken vallen dan onder de behandeling van een vastgestelde stoornis, niet onder relatiewerk. Het inkomen is stabieler, de vrijheid kleiner, en de route ernaartoe duurt jaren.
De meeste mensen die dit vak beginnen, kiezen de coachroute en bouwen een praktijk met zelfbetalende stellen. Dat is de duurste route voor de klant en de vrijste voor jou.
Wat vraag je als je begint?
Een beginnend relatiecoach met coachervaring en een afgeronde opleiding schuift na een jaar of twee met een gevulde agenda op naar het midden van de markt. Begin dus niet onderaan de bandbreedte. Er is geen norm die je hieraan houdt, dus wie met een sterk aanbod en een volle agenda begint, kan er ook boven gaan zitten.
Wat mensen onderschat is hoeveel van dat tarief je zelf overhoudt. Zelfstandige coaches factureren gemiddeld negentien uur per week, terwijl ze veertig uur werken. De rest gaat op aan acquisitie, administratie, voorbereiding en bijscholing. Reken daarnaast op vijfentwintig tot veertig procent van je omzet aan bedrijfskosten: praktijkruimte, beroepsaansprakelijkheidsverzekering, arbeidsongeschiktheidsverzekering, boekhouder, supervisie en jaarlijkse bijscholing. Blijf je onder een bepaalde omzetgrens, dan kun je gebruikmaken van de kleineondernemersregeling en reken je geen btw.
Concreet: acht stelgesprekken per week, met zes weken vakantie, komt uit op een volwaardige omzet per jaar. Daar gaat de btw af als je die rekent, en daarna je kosten. Dat is een reëel eerste jaar, geen mager jaar.
Verhogen doe je als je agenda vol is en er een wachtlijst ontstaat, niet als je vindt dat je het waard bent. Doe het bij nieuwe stellen en laat lopende trajecten op het oude tarief uitlopen.
Zelf zit ik aan de bovenkant van de markt, door de sessieduur van anderhalf uur, door mijn achtergrond als relatiepsycholoog en door de eigen methode waarmee ik werk en die ik aan andere coaches leer. Duurder is daarmee niet automatisch beter: de klik tussen stel en coach voorspelt meer over het resultaat dan het uurtarief. Noem in je eigen communicatie altijd of je tarief in- of exclusief btw is, want vergelijken kan alleen als je weet welk van de twee ergens staat.
Hoeveel sessies duurt een traject?
De meeste trajecten bestaan uit vijf tot twaalf gesprekken.
Bij een relatie-APK, waarbij het eigenlijk best goed gaat, zijn één tot drie gesprekken genoeg. Bij een vastgelopen communicatiepatroon zijn het er zes tot tien. Bij herstel na vreemdgaan of bij stellen die al jaren op elkaar zijn uitgekeken, duurt het langer.
In het begin plan je wekelijks of tweewekelijks om het momentum vast te houden, daarna zakt de frequentie. Voor je omzetplanning betekent dat: een nieuw stel levert de eerste maand het meeste op en daarna steeds minder. Een goede coach evalueert onderweg en stopt wanneer het werk klaar is. Ik wil stellen niet afhankelijk maken van mij, ik wil dat ze het thuis zelf kunnen.
Wordt relatietherapie vergoed, en wat betekent dat voor je praktijk?
Relatietherapie en relatiecoaching worden niet vergoed vanuit de basisverzekering, omdat zorgverzekeraars relatieproblemen niet als medische zorg zien.
Er zijn vier routes waarlangs er toch iets binnenkomt. Sommige aanvullende pakketten vergoeden gedeeltelijk, meestal met een jaarmaximum, weggestopt onder psychosociale zorg of alternatieve geneeswijzen; de verzekeraar stelt daarbij bijna altijd eisen aan je registratie. Verder kunnen partnergesprekken binnen een lopende ggz-behandeling vergoed worden, kan een werkgever coaching betalen uit een vitaliteitsbudget, en kan een ondernemer het onder omstandigheden als zakelijke kosten opvoeren.
Voor jouw praktijk betekent dat het volgende: er komt geen verwijzer aan te pas en geen verzekeraar die zegt dat het mag. Je klanten moeten zelf besluiten dat hun relatie deze uitgave waard is, en dat blijkt een hogere drempel dan het bedrag rechtvaardigt. Als de wasmachine kapotgaat staat er binnen een week een nieuwe, en een nieuwe keuken heet een investering. Voor het enige waar je elke dag mee wakker wordt, gaan mensen twijfelen.
Daar zit geen verwijt in, want een keuken kun je zien en een vakantie staat in je agenda. Wat een goed gesprek met je partner oplevert, weet je pas achteraf. Bovendien gaan stellen meestal pas rondkijken als het al zwaar is, en dan is elk bedrag te veel. Leren praten over je tarief, zonder je ervoor te verontschuldigen en zonder korting aan te bieden bij het eerste ongemak, is daarom een vak apart. Het helpt om de vergelijking bij de hand te hebben: een scheiding kost duizenden euro’s aan advocaat, mediator en griffierecht, en dan zijn de twee huizen en de twee keukens nog niet meegerekend.
Overweeg je zelf dit vak?
In de opleiding tot relatiecoach leer je in zes maanden werken met stellen, met minimaal vijftig coachuren met echte stellen en supervisie op je eigen sessies. Erkend door de NOBCO, EMCC-EQA-geaccrediteerd op Practitioner-niveau.
→ Bekijk de opleiding tot relatiecoach
