Voor je het weet

Anouk en Tino Martin zingen erover in hun nummer ‘Voor je het weet’. Kom je wel thuis, maar leef je langs elkaar heen. Het is zo’n liedje waarbij je even stilvalt. Niet omdat het zo mooi is, maar omdat het zo waar is.

“Hoe was het vandaag?”

“Goed.”

Allebei op andere avonden sporten. En de avonden dat je samen op de bank zit, zijn jullie allebei op je telefoon. Voor je het weet is er weer een jaar voorbij waarin jullie niet echt gepraat hebben. Niet gelachen zoals vroeger. Dan herken je elkaar amper meer en voel je je eenzaam in je eigen relatie.

Wanneer is dat gebeurd?

Vorige week zat er een stel bij me in de praktijk, begin veertig. Zij voelt geen verbinding meer. Hij gaat mee omdat het moet.

Ze hebben allebei hun eigen vrienden, eigen hobby’s, eigen avonden. Ze zeggen afspraken met elkaar af omdat ze het druk hebben. En daaronder, zo bleek al snel, uit angst dat ze niets meer te zeggen hebben.

“Wanneer is dat gebeurd?” vroeg ik.

Ze haalden hun schouders op.

Teleurstelling na teleurstelling

Toen ik doorvroeg, kwamen de teleurstellingen boven.

Hij die niet kwam opdagen bij die belangrijke presentatie.

Zij die zijn verdriet wegwuifde.

Die keer dat hij haar niet verdedigde bij zijn moeder.

Stukje bij beetje hadden ze afstand genomen om zich te beschermen tegen nog een teleurstelling.

Vluchten voelt veiliger dan blijven

Want wegvluchten voelt vaak veiliger dan blijven.

Vluchten is geen ruzie maken omdat je daar geen zin in hebt.

Niet zeggen dat je gekwetst bent.

Niet vragen naar wat er echt speelt.

Maar zo wordt het steeds leger. En steeds eenzamer.

Je brein beschermt je

En het lastige is: je doet het niet bewust. Je brein doet het voor je.

Op het moment dat je je kwetsbaar zou moeten opstellen, stuurt je brein een ander signaal: pas op. Want kwetsbaarheid betekent risico op afwijzing, op niet gezien worden.

Dus kiest je brein voor de veilige kant.

Zwijgen.

Weggaan.

Je bezighouden met je telefoon.

Het patroon versterkt zichzelf

Elke keer dat je iets niet zei, elke keer dat de ander niet reageerde zoals je hoopte, werd het bewijs groter: het heeft toch geen zin. En dat bewijs gebruik je de volgende keer weer om te zwijgen.

Zo bouw je samen, zonder het te willen, een muur op.

Van buiten lijkt er niets mis

Het bijzondere is hoe gewoon het aanvoelt. Je leeft gewoon door, eet samen, regelt de kinderen.

Aan de buitenkant is er niets mis.

Maar van binnen wordt het stiller.

Soms merk je het pas bij een verjaardag, als je ziet hoe een ander stel met elkaar lacht. En denkt: wanneer hebben wij dat voor het laatst gedaan?

Niet gestopt met houden van

Zo werkt het bij de meeste stellen die ik zie. Ze zijn niet gestopt met van elkaar houden. Ze zijn gestopt met het wagen.

Met die ene stap zetten waarvan je niet weet hoe de ander reageert.

Zodra je het begrijpt, verandert er iets

Maar dit weet ik ook: zodra mensen dat gaan begrijpen, verandert er iets.

Dan zie je dat het gedrag van de ander geen onverschilligheid is, maar zelfbescherming. Dat dat zwijgen geen desinteresse is, maar angst.

En dan ontstaat er weer ruimte.

Dat stel dat zo makkelijk afspraken met elkaar afzei? Ze zaten in de laatste sessie hand in hand. Ze lachten met en om elkaar. Hadden echte gesprekken en weer intimiteit.

Het moedigste wat je kunt doen

Die eerste keer dat je iets eerlijks zegt terwijl je niet weet hoe de ander reageert, is misschien wel het moedigste wat je in een relatie kunt doen.

Ze hadden het allebei al lang willen zeggen. Ze durfden alleen niet.

Stellen komen vaak te laat bij mij, na jaren opgepotte teleurstellingen. Maar ook dan kan het nog. Niet altijd, maar vaak wel.

Hoe meer teleurstellingen er zijn opgepot, hoe zwaarder de weg terug is. Makkelijker is het als je eerder ingrijpt, als de afstand nog te overbruggen is met één eerlijk gesprek.

Wacht er niet mee

Dus wacht er niet mee.

Vraag hoe het vandaag was en luister ook echt. Niet als invulvraag, maar met echte nieuwsgierigheid.

Plan iets samen wat jullie vroeger ook deden. En als je merkt dat je er samen niet uitkomt: zoek hulp. Eerder dan je denkt dat het nodig is.

Want liefde kun je leren. Maar alleen als je de moeite neemt.

De liefdesles

Relaties gaan zelden kapot door één grote ruzie. Ze slijten.

Stilletjes, teleurstelling voor teleurstelling, totdat de afstand groter is dan jullie in de gaten hadden.

Maar je kunt op elk moment besluiten het anders te doen.

Dat kan morgen.

Maar ook vandaag al.